RODZAJE PODATKÓW

Podział podatków wg. różnych kryteriów

rodzaje podatków 1Chociaż podatki muszą płacić wszyscy, to nie każdy wie, jakie właściwie podatki powinien płacić. Po części wynika to z braku zainteresowania tematyką podatków wśród Polaków, ale nie jest to jedyny powód. Okazje się bowiem, że podatków jest dużo i są one bardzo zróżnicowane, przez co trudno jest się w tym wszystkim połapać, zwłaszcza jeżeli ktoś nie interesuje się prawem. Na początek warto więc usystematyzować swoją wiedzę w kwestii typów podatków.

Przyjmując klasyfikację według OECD, podatki można podzielić na w następujący sposób.
- Podatki dochodowe (podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek dochodowy od osób prawnych).
- Liczne obowiązkowe składki zdrowotne i ubezpieczeniowe.
- Opodatkowanie własności – podatki od nieruchomości (podatek rolny, zwany również podatkiem gruntowym oraz podatek leśny) i podatek od spadków i darowizn.
- Podatki od towarów i usług: podatek od wartości dodanej, czyli popularny podatek VAT, akcyza (jest to podatek, który wlicza się do ceny towarów i jest płacony od produkcji niektórych artykułów), cło (podatek graniczny od towarów, który musi zapłacić konsument).

To oczywiście nie wszystkie podatki, jakie od czasu do czasu należy w Polsce zapłacić. Istnieją jeszcze podatek od posiadania psa (który aktualnie zmieniono na opłatę), podatek od gier (chodzi oczywiście o gry hazardowe), podatek od czynności cywilnoprawnych (płacony np. przy umowie pożyczki lub darowizny), a także podatek od środków transportowych (dotyczy on tych pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita wynosi przekracza 3,5 tony). Przy okazji warto wspomnieć o podatku cedularnym, który pozwala inaczej opodatkować każdy dochód, jaki posiada podatnik. Dzięki temu można ustalić zróżnicowane stawki oraz skale opodatkowania. Ze względu na specyficzne mechanizmy, bardzo często dochodzi do sytuacji, w której następuje przeniesienie obciążenia podatkowego. Oznacza to, że podatek płaci osoba, którą nie jest płatnik podatku. Trudno jest jednoznacznie sklasyfikować podatki, gdyż w tym przypadku wiele zależy od tego, jakimi kryteriami kieruje się podczas tego procesu.

Bardzo często można się na przykład spotkać z przedmiotem opodatkowania wybranym jako główne kryterium podczas klasyfikacji podatków, a wtedy dzieli się je na podatki przychodowe, które są płacone od wpływów związanych z prowadzeniem działalności; podatki dochodowe, które są nadwyżkami przychodów nad kosztami ich osiągnięcia; podatki majątkowe, czyli podatek płacony od posiadania majątku; podatki konsumpcyjne, które płaci się od wydatków w formie podatkowej części ceny, czego najlepszym przykładem są akcyza i VAT. Ten ostatni to podatek od towarów i usług, a jego nazwa pochodzi z języka angielskiego (Value Added Tax). Jest to podatek pośredni, który jest pobierany na każdym etapie obrotu towarami i usługami. Dzięki zastosowaniu mechanizmu odliczania podatku pobranego w poprzednich etapach obrotu, konstrukcja tego podatku zakłada brak kaskadowego nakładania się podatku. W Polsce wprowadzono go w ramach ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. (ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym). W 2004 roku uregulowano jednak kwestię podatku w nowej ustawie, co wymusiło prawo podatkowe Unii Europejskiej. Za twórcę koncepcji podatku VAT uważa się Carla Friedricha von Siemensa, niemieckiego przedsiębiorcę, który już w 1920 roku zapisał stosowną ideę. Niektórzy jednak za twórcę VATu podają francuskiego ekonomistę Maurice Laure.

Jeżeli zaś za kryterium podziału podatku przyjmie się wymiar i ich pobór, to otrzymamy podatki bezpośrednie (płaci je podmiot, jak chociażby PIT) oraz pośrednie (wymierzone podmiotowi, ale nie opłacane przez niego np. dzięki akcyzie). Podatki można również podzielić na kilka innych sposobów. Jednym z nich jest zastosowanie kryterium podziału wpływów z podatków pomiędzy budżety państwowe, czyli podatki samorządowe i podatki państwowe. Inne popularne kryterium obejmuje rodzaj obciążonego elementu konstrukcyjnego podatku, a w takim przypadku można mówić o podatkach osobowych oraz podatkach rzeczowych.

podatek akceptowalnyOstatnim popularnym i często stosowanym kryterium podziału podatków jest rodzaj stawki podatkowej. Wtedy mówi się o podatku kwotowym, podatku proporcjonalnym, podatku procentowym, podatku progresywnym, podatku degresywnym i podatku regresywnym. Wydaje się to skomplikowane, ale w rzeczywistości łatwo można się w tym wszystkim połapać, o ile tylko zapozna się z odpowiednimi publikacjami poświęconymi prawu podatkowemu. To właśnie ono reguluje w Polsce wszystkie istotne kwestie związane z podatkami.

Szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć w sieci lub książkach specjalistycznych, jednak na dobrą sprawę nie jest to aż takie istotne, szczególnie że im więcej informacji na ten temat się przyswoi, tym trudniej jest później się ze wszystkim połapać. Najlepiej więc stosować tylko to, co jest absolutnie niezbędne.

Co do podatków, to niestety, ale płacą je praktycznie wszyscy i chociaż czasami udaje się znaleźć jakiś sposób, aby zapłacić mniejszy podatek, to koniec końców i tak wychodzi na to samo. Zamiast więc narzekać, że podatki są wysokie i jest ich dużo, lepiej jest orientować się w nich na tyle, aby miało się wiedzę wystarczającą do określenia, które podatki rzeczywiście trzeba płacić. Jeśli zaś ktoś ma problemy z pieniędzmi i chciałby uzyskać fachową pomoc w sprawie podatków, to powinien pamiętać, że z reguły wiąże się to z opłatami. Można jednak poszukać darmowego radcy prawnego, gdyż wiele takich osób posiada wyznaczone godziny i dni, w których udziela darmowych porad. Szczegóły na ten temat na pewno będą opublikowane w sieci na odpowiedniej stronie.

Z drugiej strony, chociaż fora internetowe o podatkach mogą wydawać się świetnym źródłem informacji na ich temat, to z reguły warto zachować ostrożność w kontekście tego, komu można zaufać, a komu nie. Nie wszystkie bowiem informacje pisane przez internautów mają jakikolwiek związek z rzeczywistością i można się przez to narazić na straty finansowe oraz czasowe, czego należy unikać.